Πέζα: αναρρίχηση βράχου, καταγγελίες και προβληματισμοί.

Αύριο είναι προγραμματισμένος ο πρώτος αγώνας κυπέλλου της Αγωνιστικής Αναρρίχησης Βράχου, στο πεδίο Πέζας, στον Άγιο Νικόλαο Κρήτης. Αλλά η τοπική αναρριχητική κοινότητα του νησιού δεν είναι καθόλου ενθουσιασμένη. Ο λόγος; Το πεδίο, σύμφωνα με καταγγελίες, προκειμένου να είναι κατάλληλο για τον αγώνα, αλλοιώθηκε και άλλαξε χαρακτήρα και φυσικά αυτό προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. Ρελέ και ασφάλειες προστέθηκαν και χαράξεις … μετακινήθηκαν, σε ένα πεδίο που οι ντόπιοι αναρριχητές είχαν ανοίξει και συντηρούσαν. Όλα αυτά δημοσιοποιήθηκαν μέσα από δημόσια επιστολή – καταγγελία της αναρριχητικής κοινότητας (και την οποία μπορείτε να διαβάσετε στο τέλος του άρθρου). Δεν μπορεί να γίνει κατανοητή αυτή η ιστορία αν ο αναγνώστης δε γνωρίζει κάποια δεδομένα.

Η Αγωνιστική Αναρρίχηση Βράχου, είναι ένα πολύ νέο και πρωτότυπο αγώνισμα. Αν εξαιρέσουμε κάποιες προσπάθειες στην πρώην ΕΣΣΔ τη δεκαετία του 60 οι οποίες είχαν συναντήσει καθολική αντίδραση και απαξίωση, το άθλημα αυτό ουσιαστικά δεν υπάρχει παρά μόνο στην Ελλάδα. Και είναι λογικό, γιατί η αναρρίχηση σε βράχο, πέρα από τα δεοντολογικά προβλήματα που σε πολλούς δημιουργεί, πολύ δύσκολα μπορεί να έχει απόλυτες και συγκεκριμένες προδιαγραφές, αφού ένας βράχος δεν είναι ποτέ ίδιος με έναν άλλο βράχο.

Γιατί στην Ελλάδα, θα ρωτήσετε; Πράγματι, το αγώνισμα αυτό δεν προήλθε από κάποια δραστηριότητα που μετεξελίχθηκε σε αγώνισμα (όπως η αναρρίχηση σε τεχνητό τοίχο), αλλά από μια ανάγκη: ο νέος αθλητικός νόμος δεν αναγνωρίζει την ορειβασία, την πεζοπορία και την αναρρίχηση ως αθλήματα. Δηλαδή ακόμα και 9a να κάνεις ή να ανοίξεις μια νέα solo διαδρομή στο K2, για το Ελληνικό κράτος δε σημαίνει τίποτα. Αν ένας σύλλογος εκπαιδεύει εκατοντάδες ανθρώπους να ανεβαίνουν με ασφάλεια στο βουνό, δε σημαίνει τίποτα. Αν συντηρεί αναρριχητικά πεδία, μονοπάτια και καταφύγια, δεν σημαίνει τίποτα. Και κυρίως: δεν επιχορηγείσαι.

Οπότε η ΕΟΟΑ και τα αθλήματα της έπαψαν να ενδιαφέρουν την Πολιτεία, εκτός βέβαια από την Αγωνιστική αναρρίχηση και το Ορειβατικό Σκι που είναι διεθνώς αναγνωρισμένα αθλήματα. Αλλά πόσοι σύλλογοι ασχολούνται με αυτά και πόσοι θα ενδιαφέρονταν να ασχοληθούν; Και κάπως έτσι η ΕΟΟΑ έμεινε με ελάχιστους συλλόγους στη δύναμη της, κυριολεκτικά στο όριο (η ελάχιστη δύναμη μιας ομοσπονδίας δεν μπορεί να είναι μικρότερη των είκοσι σωματείων), αφού οι περισσότεροι σύλλογοι αναγκαστικά έπρεπε να διαγραφούν (και μιλάμε για συλλόγους ιστορικούς, όπως ο ΣΕΟ Αθήνας, ο ΠΟΑ και πολλούς άλλους).
Έτσι κάποιοι σκέφτηκαν απλά: αφού το κράτος θέλει άθλημα και αφού όλοι σχεδόν οι σύλλογοι έχουν μέλη που σκαρφαλώνουν βράχο, ιδού: θα κάνουμε την αναρρίχηση βράχου άθλημα. Και πράγματι έτσι έγινε. Δημιουργήθηκε και ο σχετικός κανονισμός και εδώ και τρία χρόνια ασκείται κανονικά, έχει πλέον τις διοργανώσεις του, τα στελέχη του (χαράκτες, κριτές, προπονητές), τους αθλητές του, ενώ το όλο εγχείρημα προκάλεσε και το ενδιαφέρον της UIIA.

Και αν εδώ τελείωνε η ιστορία ίσως να ήταν απλώς άλλο ένα ανέκδοτο πάνω στην Ελληνική πραγματικότητα, αλλά όχι, η ιστορία έχει και συνέχεια: το κράτος σαν νοοτροπία, θέλει να χώνει τη μύτη του παντού, θέλει να ξέρει και να έχει υπό τον έλεγχό του τα πάντα. Και στην περίπτωση μας, αυτό σημαίνει: οκ ωραίο το άθλημα σας, αλλά το πεδίο στο οποίο ασκείται ποιο είναι; Πως μπορούμε να το περιγράψουμε; Είναι ασφαλές; Ποιες είναι οι προδιαγραφές του; Με λίγα λόγια, αν ένας βράχος για τους αναρριχητές είναι ένας βράχος που ασκούν την αναρρίχηση, για το κράτος ο ίδιος βράχος είναι μια «αθλητική εγκατάσταση». Και επιπλέον: ένας αναρριχητικός αγώνας εμπλέκει τοπικούς φορείς, περιφέρειες και Δήμους και βέβαια χρηματοδοτείται. Και τέλος σε περίπτωση ατυχήματος, κάποιος πρέπει να έχει την ευθύνη.

Ας επιστρέψουμε λοιπόν στα Πέζα του Αγίου Νικολάου όπου αύριο θα γίνει αγώνας αναρρίχησης βράχου. Στις αρχές της χρονιάς και ενόψει αυτού του αγώνα, ξεκινά η πιστοποίηση του πεδίου. Η διαδικασία είναι η εξής: ο διοργανωτής σύλλογος μέριμνα για την “πιστοποίηση” του πεδίου (την οποία στην περίπτωση μας την έκανε με δική του πρωτοβουλία ο Δήμος της περιοχής), κάτι το οποίο προβλέπει η αθλητική νομοθεσία και είναι απαραίτητη ενέργεια. Όταν ο οδηγός βουνού (γιατί Οδηγός Βουνού πρέπει να κάνει την πιστοποίηση) ολοκληρώσει τη διαδικασία, τότε εκδίδει πιστοποιητικό και το στέλνει στο σωματείο και στην ΕΟΟΑ. Τότε, η ομοσπονδία πρέπει εκδώσει τη ΒΕΒΑΙΩΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑΣ του πεδίου και να την στείλει στο διοργανωτή σωματείο προκείμενου να κατατεθούν μαζί με τα αλλά δικαιολογητικά (άδεια δασαρχείου κλπ) στην Περιφέρεια που ανήκει χωρικά το πεδίο, για να εκδοθεί από την περιφέρεια η άδεια τέλεσης αγώνα. Χωρίς αυτή την άδεια δεν μπορεί να διεξαχθεί αγώνας.

Έτσι ο Οδηγός Βουνού κάνει αλλαγές στις διαδρομές (αυτές που καταγγέλλονται από την τοπική κοινότητα), διαμορφώνει το μονοπάτι προκειμένου να περνά φορείο (και στο οποίο σύμφωνα με καταγγελίες χρησιμοποιήθηκε μπουλντοζάκι), βάζει πινακίδες σήμανσης και πιστοποιεί ότι το πεδίο μετά από αυτά είναι πλέον ασφαλές. Έτσι η ΕΟΟΑ μπορεί να προχωρήσει στη διοργάνωση του αγώνα, να πάρει ο διοργανωτής σύλλογος τις σχετικές άδειες κλπ. Να σημειώσουμε ότι αυτό γίνεται για όλους τους αγώνες.

Όλο αυτό εκ πρώτης όψης ίσως φαίνεται λογικό, ίσως και ασήμαντο, αλλά εγείρονται κάποιοι προβληματισμοί:

• Εφ’ όσον το πεδίο έχει αναπτυχθεί και συντηρείται από την τοπική κοινότητα, δεν έπρεπε αυτή να έχει λόγο;
• Αν αύριο η ΕΟΟΑ επιλέξει ένα οποιοδήποτε πεδίο για να διεξαχθεί αγώνας, θα έχει δικαίωμα να επέμβει κατά το δοκούν;
• Πως ένα πεδίο ορίζεται ασφαλές; Ποιες είναι οι προδιαγραφές του;
• Αν ένα πεδίο πρέπει να είναι ασφαλές για αγωνιστική δραστηριότητα, γιατί κατόπιν και τα πεδία που χρησιμεύουν για εκπαίδευση να μην πρέπει είναι «ασφαλή»; Και εν τέλει, σε ένα όχι και πολύ μακρινό μέλλον, γιατί όλα τα πεδία να μην πρέπει να είναι ασφαλή;
• Ποιοι θα πιστοποιούν αν ένα πεδίο είναι ασφαλές;
• Αν οι λογικές αυτές επικρατήσουν, τι νόημα θα έχουν πλέον οι κατά τόπους αναρριχητικές κοινότητες και ήθη; Η αναρρίχηση θα υποβιβαστεί σε μια άχρωμη και άγευστη δραστηριότητα και σε ένα τουριστικό προϊόν για τις μάζες όπου η αξία της θα μετριέται σε ευρώ. Στην οποία μάλιστα δραστηριότητα οι ίδιοι οι αναρριχητές δε θα έχουν καθόλου λόγο.

Είναι παρήγορο ότι η ίδια η ΕΟΟΑ που είναι ο ενδιάμεσος μεταξύ αναρριχητών και κράτους, ενδιαφέρεται μέσα από την επιτροπή δεοντολογίας που έχει συστήσει να συζητήσει με τους αναρριχητές τους παραπάνω προβληματισμούς και να βγει κάποιο συμπέρασμα και ένας κώδικας. Το σίγουρο είναι ότι το πρόβλημα αυτό ξεκίνησε με ευθύνη της Ελληνικής Πολιτείας, που δεν αναγνωρίζει την Ορειβασία ως αθλητική δραστηριότητα. Και που όλοι ελπίζουμε οι πιέσεις της ΕΟΟΑ να το αλλάξουν αυτό σύντομα.

Ίσως όμως όλο αυτό να αντανακλά απλώς τις νέες εποχές. Η αναρρίχηση δεν είναι πλέον αυτό που ξέραμε κάποτε, εντάσσεται και αυτή, με γοργούς ρυθμούς, στην πλήρη γραφειοκρατικοποίηση και εμπορευματοποίηση της ζωής και του ελεύθερου χρόνου. Γραφειοκρατία σημαίνει απόλυτος έλεγχος της ζωής των ανθρώπων και της κοινωνίας. Η αναρρίχηση κινδυνεύει να σχεδιάζεται πλέον από επαγγελματίες αναρριχητές – ενδιάμεσους και να μετριέται από γραφειοκράτες των υπουργείων σε λογιστικά μεγέθη.

Παρακάτω δημοσιεύουμε αυτούσια την επιστολή που μας απέστειλε η Cretan Climbing Community

Παρωδία – τραγωδία ή αλλιώς «Αγώνες-Πατέντα». Η αλήθεια είναι ότι από αλλού το περιμέναμε και από αλλού μας ήρθε! Ο κατά τα άλλα, ορθώς πορευόμενος, με επιτυχημένες διοργανώσεις (κανονικής) αγωνιστικής αναρρίχησης Άγιος Νικόλαος Λασιθίου μας εξέπληξε αγκαλιάζοντας αυτό το εγχείρημα παγκόσμιας πρωτοτυπίας σε έναν τόπο με πολύ ενεργή Αναρριχητική Κοινότητα. Η οποία από την αρχή έχει δηλώσει την αντίθεσή της στους αγώνες αναρρίχησης βράχου.

Εύκολα μπορεί κάποιος να υποστηρίξει ότι πρόκειται για καθ’ όλα νόμιμους αγώνες, εγκεκριμένους, θεσμοθετημένους, και να επικαλεστεί ΦΕΚ και τα τοιαύτα. Κι όμως, στο αναρριχητικό πεδίο «Πέζας» στο Καλό Χωριό του Αγίου Νικολάου, όπου πρόκειται να πραγματοποιηθούν οι «αγώνες», έγιναν παρεμβάσεις και αλλοιώθηκαν διαδρομές ανοιγμένες εδώ και χρόνια! Σε διαδρομές που κάποιοι άνθρωποι είχαν ανοίξει με αγάπη για την αναρρίχηση, μεράκι, κόπο και προσωπικά έξοδα, προστέθηκαν ασφάλειες, ρελέ κατέβηκαν πιο χαμηλά και άλλαξαν πορεία στο όνομα των αγώνων. …και τώρα, δηλαδή, τι; Μπορεί όποια θέλει να «βελτιώσει διαδρομές»; Μπορεί όποιος θέλει να φέρει τις διαδρομές στα μέτρα του, να βάζει ταμπελάκια με ονόματα και αριθμούς; Βασικές αξίες πάνω στις οποίες εκπαιδευτήκαμε και αγαπήσαμε την αναρρίχηση θυσιάστηκαν στο βωμό των συμφερόντων. Πώς θα σας φαίνονταν αν ασφαλτοστρώνονταν όλα τα μονοπάτια με πρόφαση τη βελτίωση και την ασφάλεια; Καταφέρατε να ξενερώσετε ένα μεγάλο και ενεργό κομμάτι της αναρρίχησης πανελλαδικά. Δημιουργήσατε παραδείγματα προς αποφυγή, τα οποία μπορούν εύκολα να βρουν μιμητές, με προεκτάσεις και συνέπειες που δύσκολα αντιστρέφονται!

Όλα όσα για χρόνια εξασκούσαμε στα βράχια και μας δίδαξαν οι δασκάλες και δάσκαλοί μας περί αναρριχητικής / ορειβατικής ΗΘΙΚΗΣ και ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ, σπρώχνονται στο κενό, για την υλοποίηση αυτής της παγκοσμίως αποτυχημένης πρακτικής. Κάποτε η Διακήρυξη Τυρόλου της U.I.A.A. για την Καλύτερη Άσκηση των Αθλημάτων του Βουνού ήταν «Ευαγγέλιο». Όμως ο σεβασμός προς τη φύση, τις τοπικές κοινότητες και τους ανοίξαντες του συγκεκριμένου πεδίου, πήγε περίπατο στο όνομα της «ανάπτυξης».

Η αναρριχητική ηθική και δεοντολογία πρέπει να είναι οδηγός για το μέλλον, και όχι αναμνήσεις στο χρονοντούλαπο για γραφικούς και ρομαντικούς. Τα περί περιβαλλοντικής ευαισθησίας του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας μας αφήνουν άφωνους. Ενημερώθηκαν άραγε οι εμπλεκόμενοι για όλες αυτές τις παρεμβάσεις όπως, διαπλάτυνση μονοπατιού, τοποθέτηση πινακίδας κάτω από κάθε διαδρομή, την όχληση που αυτές οι εργασίες δημιούργησαν και που θα δημιουργήσει το event; Η ελευθερία είναι ύψιστο αγαθό και το κάθε άτομο θα διαλέξει σε ποιά πλευρά της ιστορίας θα βρίσκεται.

Εμείς σαν Αναρριχητική Κοινότητα Κρήτης – CCC έχουμε εδώ και 3 χρόνια εκφράσει την αντίθεσή μας και τις ανησυχίες μας σχετικά με το θέμα και τώρα, δυστυχώς, οι φόβοι μας επιβεβαιώνονται. Οι λόγοι που στεκόμαστε απέναντι σε αυτή την παρωδία – τραγωδία είναι γνωστοί και τους αναφέρουμε ξανά εδώ για να μην πει καμία και κανείς ότι δεν γνώριζε. Για εμάς είναι ξεκάθαρο το ξεπούλημα της Αναρριχητικής και Ορειβατικής ηθικής από την ίδια την ΕΟΟΑ, την Ομοσπονδία που –υποτίθεται ότι- λειτουργεί σύμφωνα με τη Διακήρυξη, προασπίζοντας τις αξίες της και προστατεύοντας το περιβάλλον. Ένα σχοινί δώρο σε κάθε φιναλίστ και μερικές εκατοντάδες ευρώ μοιρασμένα σε χαράκτες και κριτές είναι άδικο και κρίμα να καταστρέφουν το παρόν και το μέλλον της αναρρίχησης.

Καλούμε το κόσμο να διαβάσει την διακήρυξη του Τυρόλου, το κείμενό μας περί αγώνων αναρρίχησης βράχου και μετά να αποφασίσει αν θα στηρίξει ή όχι την «ελληνική Πατέντα». Η Αναρριχητική Κοινότητα Κρήτης καταδικάζει όλα τα παραπάνω και σαν ένδειξη διαμαρτυρίας καλεί τα μέλη της την ίδια μέρα, Σάββατο 21/06 στις 16:00 στο Βουλισμένο Αλώνι για σκαρφάλωμα και καθαριότητα πεδίου από σκουπίδια και μαγνησίες.

ΥΓ1. Αυτή τη φορά αφήσαμε να δούμε μέχρι που μπορεί να φτάσει το θράσος σας, την επόμενη δε θα αρκεστούμε σε ένα κείμενο.

Cretan Climbing Community Against all forms of racism