Αστοχίες ασφαλειών σε παράκτια αναρριχητικά πεδία της Μεσογείου, με δύο θανατηφόρα ατυχήματα και ένα σοβαρό περιστατικό χωρίς τραγικές συνέπειες, φέρνουν ξανά στο προσκήνιο το ζήτημα της γήρανσης του εξοπλισμού κοντά στη θάλασσα. Σε δύο από τα τρία περιστατικά οι ασφάλειες ήταν από ανοξείδωτο χάλυβα, ένα υλικό που για χρόνια θεωρούνταν η ασφαλής λύση.
Το πιο πρόσφατο συνέβη μόλις πριν λίγες ημέρες, στις 19 Οκτωβρίου στο San Vito Lo Capo της Σικελίας. Ο Πολωνός Szymon Tkacz σκαρφάλωνε τη διαδρομή Lo chiamavano Trinità (7c+) στον τομέα Grotta – Pineta. Είχε δουλέψει τη διαδρομή την προηγούμενη ημέρα και επέστρεψε για να την ανέβει. Καθάριζε τα πιασίματα και κρεμιόταν στο σχοινί σε κάθε ασφάλεια. Όταν κρεμάστηκε στην τρίτη, το βύσμα έσπασε και ο αναρριχητής έπεσε. Η αμέσως προηγούμενη ασφάλεια άντεξε και συγκράτησε την πτώση. Το περιστατικό, παρότι δεν είχε τραγικές συνέπειες, είναι ιδιαίτερα σοβαρό.
O Szymon Tkacz και το κομμένο βύσμα.
Νωρίτερα τον ίδιο μήνα, στο Żurrieq της Μάλτας, ο 55χρονος Daniel Fransson έχασε τη ζωή του στη διαδρομή Plunder, στην περιοχή Wied Fulija. Η ClimbMT, η εθνική οργάνωση αναρρίχησης της Μάλτας και μέλος της UIAA, επιθεώρησε τη διαδρομή και εντόπισε αστοχία σε βύσμα από ανοξείδωτο χάλυβα με μεγάλο μάτι, στο πρώτο ρελέ. Η διαδρομή είχε επανεξοπλιστεί πλήρως το 2014 με ανοξείδωτο 316. Η οργάνωση τονίζει ότι η ακριβής αιτία δεν έχει προσδιοριστεί και ότι το περιστατικό παραμένει υπό διερεύνηση και έχει ζητήσει από την UIAA ανεξάρτητη εξέταση του υλικού που αστόχησε.
Το ίδιο μοτίβο είχε εμφανιστεί και στην Κάλυμνο. Στις 27 Μαρτίου ο 60χρονος Τσέχος αναρριχητής Petr Hruban έχασε τη ζωή του, όταν τρεις ασφάλειες στη διαδρομή St. Savvas, έσπασαν η μία μετά την άλλη έπειτα από πτώση. Η διαδρομή είχε εξοπλιστεί το 2002 και δεν είχε ανανεωθεί έκτοτε. Τα πρώτα ευρήματα της UIAA, που έγιναν γνωστά τις προηγούμενες ημέρες, δείχνουν ότι οι ασφάλειες δεν ήταν ελαττωματικές. Πληρούσαν τις προδιαγραφές του ανοξείδωτου AISI-316L και ήταν μάλιστα πιο ανθεκτικές στη διάβρωση από πολλές που κυκλοφορούν σήμερα. Ο μηχανισμός αστοχίας ήταν η ρηγμάτωση από διάβρωση υπό τάση (Stress Corrosion Cracking), στην οποία συμφωνούν όλοι οι φορείς που συμμετέχουν στην έρευνα.
Ένα πρόβλημα που ξεπερνά τα εθνικά σύνορα
Η UIAA σημειώνει ότι παρόμοια προβλήματα έχουν παρατηρηθεί σε πολλά παράκτια πεδία του κόσμου. Ο μεγαλύτερος παράγοντας κινδύνου είναι η γειτνίαση με τη θάλασσα. Τον επιβαρύνουν ο ασβεστόλιθος, οι υψηλές θερμοκρασίες, οι διαδρομές που προστατεύονται από τη βροχή και δεν ξεπλένονται, με αποτέλεσμα να συσσωρεύεται το αλάτι, και οι έντονες εναλλαγές ξηρής και υγρής περιόδου. Η ClimbMT προειδοποιεί ότι η διάβρωση μπορεί να αποδυναμώσει σοβαρά τις ασφάλειες, χωρίς μάλιστα ορατά σημάδια. Με απλά λόγια, ακόμη και ασφάλειες που φαίνονται άθικτες μπορεί να μην είναι δομικά ασφαλείς.
Τα τρία περιστατικά δεν έχουν αποδεδειγμένα την ίδια αιτία. Για τη Σικελία δεν γνωρίζουμε το υλικό ή την αιτία της αστοχίας, ενώ για τη Μάλτα η έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη. Αναδεικνύουν όμως το ίδιο ερώτημα: τι συμβαίνει με τον εξοπλισμό που έχει εκτεθεί για χρόνια σε παραθαλάσσιο περιβάλλον;
Τι συστήνουν οι φορείς
- Να ενημερώνεστε για την ηλικία και το υλικό των ασφαλειών πριν από κάθε ταξίδι, καθώς και για τα τοπικά προγράμματα ανανέωσης.
- Να αντιμετωπίζετε ως ένδειξη κινδύνου την κόκκινη, καφέ ή μαύρη διάβρωση σε βύσματα, παξιμάδια και πλακέτες. Το ανοξείδωτο 304/A2 παρουσιάζει συχνά πολύ μεγαλύτερο ρίσκο από το 316L/A4.
- Να μη βασίζεστε ποτέ σε μία μόνο ασφάλεια ως μοναδική προστασία. Τα ρελέ πρέπει να είναι τουλάχιστον δύο σημεία.
- Σε περίπτωση αμφιβολίας, η ασφάλεια πρέπει να δοκιμάζεται ή να ενισχύεται με εναλλακτική.
Τι ακολουθεί
Η ClimbMT θα εντοπίσει και θα ιεραρχήσει τις διαδρομές που ενδέχεται να έχουν επηρεασμένες ασφάλειες, ξεκινώντας από τους παραθαλάσσιους βράχους και τις περιοχές με έντονη έκθεση σε αλμυρό ψεκασμό και υγρασία. Συντονίζεται με τους τοπικούς bolters και το Malta Rock Climbing Club, και θα ανακοινώσει προειδοποιήσεις ή προσωρινούς περιορισμούς για συγκεκριμένες διαδρομές. Στη Μάλτα, οι νέες διαδρομές εξοπλίζονται πλέον με ασφάλειες και ρελέ τιτανίου.
Στην Κάλυμνο, η έρευνα της UIAA συνεχίζεται με ηλεκτρονική μικροσκοπία σάρωσης και συγκρίσεις με νέες ασφάλειες διαφόρων κατασκευαστών. Τα αποτελέσματα θα αξιοποιηθούν στο πρότυπο UIAA 123 και η πλήρης έκθεση αναμένεται το πρώτο τρίμηνο του 2027. Στο μεταξύ, η μη κερδοσκοπική πρωτοβουλία Rebolt Kalymnos έχει ήδη στραφεί στο τιτάνιο και έχει ανανεώσει σχεδόν 400 διαδρομές με ασφάλειες τιτανίου και εποξική ρητίνη.
