Το τραγικό ατύχημα που συνέβη πριν λίγες ημέρες στην Κάλυμνο έφερε στην επικαιρότητα –για άλλη μια φορά– το δομικό πρόβλημα της ουσιαστικά ανύπαρκτης ορεινής και εναέριας διάσωσης. Έφερε όμως και ένα ακόμη ζήτημα, το οποίο, αν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα, θα προκαλέσει ανεπανόρθωτη καταστροφή: την απουσία θεσμικής πρόβλεψης για τη συντήρηση των χιλιάδων αναρριχητικών διαδρομών που έχουν ανοιχτεί τα τελευταία 20 χρόνια στη χώρα μας και πλέον προσφέρονται ως τουριστικό προϊόν.
Δεν ήταν κάτι απρόβλεπτο — το αντίθετο. Και δεν είναι τυχαίο ότι το δυστύχημα συνέβη στην Κάλυμνο, το νησί όπου πριν από 30 χρόνια μπήκαν οι βάσεις για να εξελιχθεί σε έναν από τους πέντε κορυφαίους αναρριχητικούς προορισμούς παγκοσμίως, αποτελώντας παράδειγμα και για άλλες περιοχές.
Μόνο εδώ υπάρχουν σχεδόν 5000 διαδρομές, ενώ συνεχίζουν να ανοίγονται νέες. Οι πρώτες και παλαιότερες —πάνω από 1000— έχουν πλέον φτάσει στο τέλος του κύκλου ζωής τους. Υπήρξε ή υπάρχει πρόβλεψη για το τι θα γίνει με τον έλεγχο και τη συντήρηση όλων αυτών των διαδρομών;
Όλα αυτά δεν αφορούν φυσικά μόνο την Κάλυμνο και θα πρέπει να μας απασχολήσουν σοβαρά. Ξεκινάμε με μια συνέντευξη του Άρη Θεοδωρόπουλου, που εκπροσωπεί το Rebolt Kalymnos. Μας λύνει κάποιες απορίες. Δημιουργεί άλλες. Οπότε θα επανέλθουμε.
Τι είναι το Rebolt Kalymnos;
Μετά το πρόσφατο τραγικό δυστύχημα στην Κάλυμνο, το Rebolt Kalymnos εξέδωσε συστάσεις για ασφαλή αναρρίχηση. Το Rebolt Kalymnos βέβαια δεν έχει θεσμικό ρόλο. Είναι μια πρωτοβουλία εθελοντών, στην οποία συμμετέχουν αναρριχητές απ’ όλο τον κόσμο που λίγο–πολύ ζουν μόνιμα ή έχουν σπίτι στο νησί (περίπου 200), αλλά και πολλοί Καλύμνιοι —ιδιαίτερα επιχειρηματίες που δραστηριοποιούνται στον τουρισμό— οι οποίοι κατανοούν την κατάσταση και προσπαθούν να συντηρήσουν με ίδια μέσα ένα τεράστιο πεδίο όπως η Κάλυμνος. Θα λέγαμε ότι η πρωτοβουλία αυτή αναδεικνύει από μόνη της το πραγματικό πρόβλημα.
Μιλήσαμε με έναν από τους ιδρυτές της, τον Άρη Θεοδωρόπουλο, Οδηγό Βουνού και άνθρωπο που έχει συμβάλει καθοριστικά στη διαμόρφωση της αναρριχητικής ταυτότητας της Καλύμνου.
Συνέντευξη
«Είμαστε όλοι συγκλονισμένοι»
— Άρη, δυστυχώς η αφορμή για την επικοινωνία μαζί σου είναι ένα τραγικό γεγονός, που σόκαρε όχι μόνο την ελληνική αλλά και τη διεθνή κοινότητα.
«Είμαστε όλοι τρομερά συγκλονισμένοι από το ατύχημα στο Jurassic Park. Έχουμε πραγματικά μείνει άφωνοι. Είναι κάτι που προσπαθούσαμε με κάθε τρόπο να αποφύγουμε. Είναι το είδος της είδησης που κανένας αναρριχητής δεν θέλει ποτέ να ακούσει. Οι σκέψεις μας είναι με την οικογένεια και τους οικείους του αναρριχητή. Αυτή η απώλεια ενισχύει τη δέσμευσή μας να κάνουμε ό,τι είναι δυνατόν για να διατηρηθεί η Κάλυμνος όσο το δυνατόν πιο ασφαλής».
«Οι καθυστερήσεις στη διάσωση πιθανώς συνέβαλαν στη θανατηφόρα έκβαση»
— Πέρα από την αστοχία των υλικών, τίποτα άλλο δεν πήγε καλά. Πιθανόν ο άνθρωπος να είχε σωθεί αν κάτι λειτουργούσε λίγο καλύτερα.
«Πρέπει με κάθε τρόπο να πιέσουμε για την ενεργοποίηση του HEMS. Οι καθυστερήσεις στη διάσωση και η περιορισμένη δυνατότητα άμεσης ιατρικής παρέμβασης πιθανώς συνέβαλαν στη θανατηφόρα έκβαση του ατυχήματος, κατόπιν της αρχικά επιβιώσιμης πρόσκρουσης. Το ελικόπτερο που έφτασε στο σημείο δεν διέθετε βίντσι και, παρά τις προσπάθειες προσέγγισης που διήρκεσαν σημαντικό χρονικό διάστημα, τελικά αποχώρησε χωρίς να καταστεί δυνατή η επέμβαση. Θα υπενθυμίσω ότι σύμφωνα με στοιχεία της ομάδας «Theofanis Ermis Connecting Us!», στην Ελλάδα χάνονται ετησίως περίπου 45.000 άνθρωποι από επείγοντα περιστατικά υψηλής προτεραιότητας, τα οποία δεν προλαβαίνουν να αντιμετωπιστούν εγκαίρως λόγω της απουσίας οργανωμένου συστήματος εναέριας διάσωσης (HEMS)».
Τι είναι το Rebolt Kalymnos και γιατί δημιουργήθηκε
— Ας έρθουμε τώρα στο τι κάνετε εσείς στην Κάλυμνο ως Rebolt Kalymnos. Γιατί δημιουργήθηκε;
«Το Rebolt Kalymnos δημιουργήθηκε ως εθελοντική πρωτοβουλία της αναρριχητικής κοινότητας, με στόχο την αντικατάσταση παλαιού μόνιμου εξοπλισμού σε διαδρομές της Καλύμνου, ιδιαίτερα εκεί όπου ο αρχικός εξοπλισμός είχε τοποθετηθεί πριν από πολλά χρόνια, πολύ κοντά σε θαλάσσιο περιβάλλον.
Στο νησί σήμερα έχουμε σχεδόν 1000 διαδρομές που πλησιάζουν ή ξεπερνούν τα 20 χρόνια ηλικίας. Διαπιστώσαμε ότι η μικρής κλίμακας συντήρηση που μέχρι σήμερα μπορούσαμε να υλοποιήσουμε, χρησιμοποιώντας κυρίως μέρος των εισπράξεων του αναρριχητικού οδηγού, δεν είναι επαρκής. Σκοπός μας είναι να συμβάλουμε, στο μέτρο των δυνατοτήτων μας, στη σταδιακή αναβάθμιση της ασφάλειας των αγκυρώσεων και στη στήριξη της βιωσιμότητας της αναρρίχησης στο νησί, μέσα από συνεργασία με την τοπική και διεθνή κοινότητα».
Έσοδα και οικονομική λειτουργία
— Ποια είναι τα έσοδά σας;
«Τα έσοδα του Rebolt Kalymnos προέρχονται αποκλειστικά από δωρεές της διεθνούς αναρριχητικής κοινότητας και από μικρής κλίμακας ενέργειες υποστήριξης, όπως η διάθεση αναμνηστικών προϊόντων και δράσεις ενίσχυσης. Η λειτουργία μας βασίζεται στη διαφάνεια και στην αξιοποίηση των πόρων αποκλειστικά για αγορά εξοπλισμού και υλοποίηση εργασιών επανεξοπλισμού».
Ολική συντήρηση με τιτάνιο του αναρριχητικού πεδίου Secret Garden απο το Rebolt Kalymnos. Photo: Klara Stein klarastein.comΕθελοντισμός
— Βασίζεστε αποκλειστικά στον εθελοντισμό;
«Η λειτουργία του Rebolt βασίζεται κατά κύριο λόγο στην εθελοντική εργασία μελών της τοπικής και διεθνούς κοινότητας. Σε μεγαλύτερες παρεμβάσεις μπορεί να καλύπτονται βασικά έξοδα ή μικρές αποζημιώσεις από δωρεές, αποκλειστικά για την υποστήριξη των έργων. Δεν πρόκειται σε καμία περίπτωση για επαγγελματική δραστηριότητα ή πηγή εισοδήματος για τα μέλη».
Σχέση με τον Δήμο Καλυμνίων
— Συνεργάζεται το Rebolt με τον Δήμο;
«Επιδιώκουμε συνεργασία με όλους τους θεσμικούς φορείς. Έχουν γίνει προσπάθειες επικοινωνίας, αλλά μέχρι σήμερα δεν έχει υπάρξει ουσιαστικός συντονισμός. Παραμένουμε διαθέσιμοι για συνεργασία στο πλαίσιο ενός μακροχρόνιου σχεδιασμού συντήρησης και αναβάθμισης του αναρριχητικού εξοπλισμού».
Το Systas
— Στην ιστοσελίδα του Δήμου αναφέρεται το Systas. Είναι ενεργό; Συνεργάζεστε;
«Το Systas ήταν ένας ευρύτερος φορέας συνεργασίας επαγγελματικών και τοπικών οργανισμών που σχετίζονται με τον τουρισμό της Καλύμνου, κυρίως την περίοδο 2016–2018. Δεν γνωρίζουμε αν λειτουργεί σήμερα. Το Rebolt λειτουργεί ως ανεξάρτητη εθελοντική πρωτοβουλία με αντικείμενο τον επανεξοπλισμό αναρριχητικών διαδρομών».
Μεθοδολογία rebolting
— Τι μεθοδολογία ακολουθείτε;
«Σε πλήρη επανεξοπλισμό διαδρομών ή τομέων χρησιμοποιούμε πιστοποιημένο εξοπλισμό glue‑in τιτανίου Grade 2, κατάλληλο για θαλάσσιο περιβάλλον. Σε μικρότερες παρεμβάσεις χρησιμοποιούμε υλικά αντίστοιχων προδιαγραφών με τον υπάρχοντα εξοπλισμό, όπου αυτό είναι τεχνικά ενδεδειγμένο. Στόχος μας είναι η μακροχρόνια αντοχή και η συμβατότητα».
Πρωτόκολλα επιθεώρησης
— Υπάρχουν πρωτόκολλα επιθεώρησης και καταγραφής;
«Οι παρεμβάσεις μας βασίζονται σε τεχνικά κριτήρια προτεραιοποίησης, όπως η ηλικία του εξοπλισμού και επιτόπιες παρατηρήσεις. Μέσω της ιστοσελίδας μας μπορούν οι επισκέπτες να αναφέρουν προβλήματα, τα οποία καταγράφονται και αξιολογούνται.
Δεν υπάρχει θεσμοθετημένο σύστημα περιοδικής επιθεώρησης όλων των διαδρομών, καθώς μιλάμε για περίπου 5.000 διαδρομές στο νησί — κάτι που απαιτεί θεσμική υποστήριξη».
Ενημέρωση επισκεπτών
— Πώς μπορεί ένας επισκέπτης να παρακολουθεί τις εξελίξεις;
«Οι ενημερώσεις δημοσιεύονται στο Instagram και στην ιστοσελίδα μας. Προγραμματίζουμε επίσης τη δημοσίευση καταλόγου διαδρομών με διαθέσιμη τεκμηρίωση επανεξοπλισμού. Ο κατάλογος θα έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και στόχο τη διαφάνεια».
Μπορεί το Rebolt να ανταποκριθεί στο έργο;
— Θεωρείτε ότι μπορείτε να αντεπεξέλθετε σε όλο αυτό;
«Ήδη μέσα στον πρώτο χρόνο λειτουργίας μας έχουμε ολοκληρώσει τον πλήρη επανεξοπλισμό τομέων όπως το Secret Garden (60 διαδρομές) και το Καστέλι (35 διαδρομές), αποκλειστικά με πιστοποιημένο τιτάνιο Grade 2 και κορυφαίας ποιότητας εποξικές ρητίνες.
Πρόκειται για έργο μεγάλης κλίμακας που απαιτεί χρόνο και πολυετή προγραμματισμό. Με τη στήριξη της διεθνούς αναρριχητικής κοινότητας, της τοπικής κοινωνίας και των επιχειρηματιών, θεωρούμε ότι ο σταδιακός επανεξοπλισμός των διαδρομών που έχουν ανάγκη παρέμβασης είναι εφικτός».
Άρη, σε ευχαριστώ πραγματικά για τον χρόνο σου — ειδικά σε μια τόσο δύσκολη στιγμή για όλους. Ξέρω ότι δεν είναι εύκολο να μιλάμε όταν η κοινότητα είναι ακόμη συγκλονισμένη, όμως η συζήτηση αυτή βοηθά να καταλάβουμε τι συμβαίνει πίσω από τα φώτα της δημοσιότητας και τι χρειάζεται να αλλάξει. Ελπίζω να γίνει αφορμή για κάτι καλύτερο. Θα είμαστε εδώ και θα συνεχίσουμε.
