Η πεζοπορία το χειμώνα είναι αρκετά διαφορετική και δίνει πολλά πλεονεκτήματα: τα μονοπάτια είναι ήσυχα, η ατμόσφαιρα και το φως πιο γλυκό, τα τοπία πολύ πιο ενδιαφέροντα. Και όχι μόνο: το χειμώνα δείχνουμε πραγματικά αν αγαπάμε την πεζοπορία. Γιατί ο χειμώνας απαιτεί δέσμευση, εξοπλισμό, καλύτερη προετοιμασία και αναμφίβολα έχει μια δόση ρίσκου. Και σε αντάλλαγμα, μας δίνει μια βαθύτερη, πιο πλούσια και ολοκληρωμένη αίσθηση των βουνών μας. Αλλά έχει και κάποιους κινδύνους ή μάλλον κάποιες καταστάσεις μπορούν να γίνουν επικίνδυνες για τον πεζοπόρο αν το πάρει αψήφιστα.
Ας δούμε λοιπόν τα «πρέπει» για να πεζοπορείτε με ασφάλεια το χειμώνα.
Όμως πριν, ας γίνει μια διευκρίνιση: με επαρκείς γνώσεις και εξοπλισμό, οι χειμερινές συνθήκες, ακόμα κι αν γίνουν σκληρές, δεν χρειάζεται να σας αποτρέψουν από το να χαρείτε τα μονοπάτια. Αλλά αν έχετε σκοπό να πεζοπορήσετε σε βουνό πάνω από το δασοόριο, εκεί που οι κλίσεις ανεβαίνουν, το χιόνι σωρεύεται και το κρύο γίνεται περισσότερο, τότε μερικές συμβουλές, όσο καλές κι αν είναι δεν μπορούν να σας προσφέρουν πολλά. Χρειάζεται να εκπαιδευτείτε ώστε να αντιμετωπίσετε όλους αυτούς τους νέους κινδύνους, τους άγνωστους το καλοκαίρι που απαιτούν γνώσεις και δεξιότητες, σε κάποια σχολή χειμερινού βουνού που διοργανώνουν κάθε χρόνο πολλοί σύλλογοι της ΕΟΟΑ (Ελληνική Ομοσπονδία Ορειβασίας & Αναρρίχησης), έτσι ώστε να κινείστε αυτόνομα και με ασφάλεια.
Αλλά μέχρι τότε:
1. Μάθετε πώς να πλοηγηθείτε χωρίς τηλέφωνο
Το να χρησιμοποιτε το τηλέφωνο σαν πυξίδα δεν είναι και τόσο εύκολο. Ακόμα κι αν έχετε φορτωμένους χάρτες που δεν απαιτούν σύνδεση, το να έχετε συνέχεια ανοιχτό τηλέφωνο, καταναλώνοντας μπαταρία δεν είναι και τόσο ασφαλές. Γενικά η επισκόπηση του πεδίου και η χάραξη πορείας μέσα από την περιορισμένη οθόνη ενός κινητού είναι πολύ δύσκολη.
Αυτό που πρέπει πρώτα να κάνετε, είναι να εφοδιαστείτε με έναν έντυπο χάρτη της περιοχής τον οποίο θα έχετε σε διαφανή θήκη και μια πυξίδα. Κανένα τηλέφωνο δεν μπορεί να σας δώσει τη σιγουριά αυτών των δυο εξαρτημάτων. Δεν ξέρετε πότε μπορεί να χρειαστεί να σχεδιάσετε μια πορεία μέσα σε πυκνή ομίχλη σε μια περιοχή χωρίς σήμα τηλεφώνου ή με χαμηλή μπαταρία, καθιστώντας την εφεδρική πλοήγηση απαραίτητη. Αντίθετα το δίδυμο «χαρτης – πυξίδα», θα σας υπηρετούν σε κάθε συνθήκη. Αρκεί να ξέρετε να τα χρησιμοποιείτε βέβαια.
Χειμωνιάτικη πεζοπορία στα δάση του Μαίναλου. Η σήμανση δίνει σιγουριά, όμως δεν υπάρχει πάντα.Φυσικά δεν χρειάζεται να είστε αρνητές της τεχνολογίας: μην ξεχνάτε ένα power bank για το τηλέφωνό σας, γιατί τίποτα δεν μειώνει την ισχύ της μπαταρίας σας όπως ο κρύος καιρός. Θα το χρειαστείτε όχι μόνο ως μέτρο ασφαλείας, αλλά και επειδή είναι πιθανό να τραβάτε πολλές φωτογραφίες.
2. Μετριάστε τις φιλοδοξίες σας
Το χειμώνα, οι μέρες είναι μικρότερες, τα σακίδια είναι πιο βαριά και οι συνθήκες του πεδίου μπορεί να είναι εξαντλητικές. Είναι συνετό να σχεδιάζετε τις διαδρομές σας ανάλογα, επιλέγοντας μονοπάτια λιγότερο απαιτητικά ή περιοχές λιγότερο εκτεθειμένες στις απότομες αλλαγές του καιρού. Αν δεν είστε σίγουροι ότι αυτό που κάνετε είναι λογικό, κάντε κάτι άλλο που πιστεύετε ότι είναι λογικό.
3. Προσέξτε τον καιρό
Να συμβουλεύεστε πάντα έναν έγκριτο πάροχο καιρικών προβλέψεων. Οι προβλέψεις γενικά αρχίζουν να δίνουν μια γενικά ακριβή εικόνα του τι έρχεται, περίπου πέντε ημέρες νωρίτερα. Λάβετε υπόψη ότι οι λεπτομέρειες μπορεί να αλλάξουν και στις ορεινές περιοχές αυτές οι λεπτομέρειες μπορεί να σημαίνουν τη διαφορά μεταξύ ηλιοφάνειας, βροχής ή χιονιού. Συνεχίστε να ελέγχετε τις μετεωρολογικές προβλέψεις, όχι μόνο πριν από την πεζοπορία σας, αλλά και όταν είστε καθ’ οδόν. Δώστε προσοχή όχι μόνο στις βροχοπτώσεις, στη νεφοκάλυψη ή σε ποιο υψόμετρο η θερμοκρασία θα πέσει κάτω από το μηδέν, αλλά και στην ταχύτητα του ανέμου, καθώς οι ισχυροί άνεμοι καθιστούν τα βουνά επικίνδυνα. Επιπρόσθετα ελέγξτε αν η περιοχή που θα πεζοπορήσετε διαθέτει κάποιο μετεωρολογικό σταθμό που να δίνει δεδομένα σε πραγματικό χρόνο. Έτσι θα έχετε μια όσο τον δυνατόν πιο ολοκληρωμένη εικόνα των συνθηκών που επικρατούν.
Στα Ελληνικά βουνά μπορεί να μην κάνει πολύ κρύο, αλλά η υγρασία θα φέρει τον εξοπλισμό σας στα όρια του.4. Μάθετε ποιον να καλέσετε σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης
Αν χρειαστείτε βοήθεια, φυσικά θα καλέσετε το 112. Αλλά δεν είναι κακό να αποθηκεύσετε τους αριθμούς του τοπικού αστυνομικού τμήματος ή της πυροσβεστικής υπηρεσίας. Μπορεί να μην έχετε σύνδεση στο διαδίκτυο για να αναζητήσετε ποιον να καλέσετε ενώ είστε έξω, επομένως είναι καλύτερο να ελπίζετε για το καλύτερο αλλά να προετοιμαστείτε για το χειρότερο. Επιπλέον, σε περίπτωση που χρειάζεστε βοήθεια, σκεφτείτε ποιες πληροφορίες θα ζητήσει η ομάδα διάσωσης πριν φτάσουν σε εσάς.
5. Πείτε σε έναν φίλο ή μέλος της οικογένειας πού πηγαίνετε
Είναι απαραίτητο για λόγους ασφαλείας να ενημερώσετε κάποιον τρίτο για τη διαδρομή που θα ακολουθήσετε, ειδικά αν είστε μόνος. Δώστε την πληροφορία αυτή σε ένα αξιόπιστο άτομο. Εάν ξεκινάτε από αυτοκίνητο, αξίζει ίσως να αφήσετε μια σημείωση για τη διαδρομή σας στο ταμπλό. Μην ξεχάσετε να ενημερώσετε τους φίλους ή την οικογένειά σας ότι ολοκληρώσατε την πεζοπορία σας μόλις επιστρέψετε στο αυτοκίνητο, το κατάλυμα ή το σπίτι σας.
6. Φοράτε κατάλληλο εξοπλισμό
Μην φοράτε τίποτα από βαμβάκι, καθώς απορροφά τη θερμότητα από το σώμα σας όταν είναι βρεγμένο. Ακολουθείστε τη μέθοδο κρεμμύδι: ξεκινήστε με ένα στρώμα βάσης (δηλαδή θερμοεσώρουχο) από μαλλί και/ή συνθετικές ίνες και στη συνέχεια προσθέστε ένα λεπτό κατοστάρι φλις και –αν χρειαστεί- ένα βαρύτερο. Το στρώμα ολοκληρώνεται με ένα αδιάβροχο – αντιανεμικό. Πολύ χρήσιμο είναι επίσης και ένα λεπτό πουπουλένιο βεστάκι, αμάνικο για εξοικονόμηση βάρους. Στις στάσεις αποδεικνύεται θαυμάσια επιλογή, αλλά εάν υπάρχει η παραμικρή πιθανότητα βροχής, είναι καλύτερο να το αποφύγετε καθώς χάνει την αποτελεσματικότητα του όταν βραχεί. Θα χρειαστεί επίσης να έχετε ένα σακίδιο αρκετά μεγάλο ώστε να κουβαλάτε όλον αυτόν τον ρουχισμό.
Εάν υπάρχει βροχή ή χιόνι, θα χρειαστείτε αδιάβροχες μπότες. Όταν λέμε «μπότες» για χειμώνα, εννοούμε μπότες πάνω από τον αστράγαλο. Οτιδήποτε άλλο θα σας «προδώσει». Οι σόλες πρέπει να προσφέρουν καλό κράτημα σε υγρό βράχο και ταυτόχρονα να είναι αρκετά σκληρές για να «κόβουν» το σκληρό χιόνι και να αποφεύγετε τα γλιστρήματα. Φροντίστε να είναι καλές, επώνυμες μπότες, παρά το ότι αυτό σημαίνει ακριβότερες μπότες. Για να βοηθήσετε τα πόδια σας να μείνουν στεγνά, προμηθευτείτε γκέτες, ενώ ένα ζευγάρι μπατόν είναι πάντα απαραίτητα.
Πεζοπόροι χειμώνα στα Βαρδούσια.7. Επιλέξτε τους κατάλληλους συντρόφους
Στην ιδανική περίπτωση, η χειμερινή πεζοπορία δεν θα πρέπει να είναι μια μοναχική δραστηριότητα και η επιλογή ενός καλού συντρόφου είναι κάτι σημαντικό. Αν και είναι δύσκολο να προβλέψετε πώς θα ενεργήσει κάποιος σε περίπτωση ανάγκης, προσπαθήστε να επιλέξετε συντρόφους που θα είναι συνεργάσιμοι. Δεν θέλετε κάποιον που θα επιμένει σε μια εκτεθειμένη διαδρομή που θα αυξήσει τον κίνδυνο, ούτε κάποιον που θα σταματά συνέχεια για φωτογραφίες αδιαφορώντας για το σκοτάδι που έρχεται. Γενικά καλό είναι να είστε με κάποιον/ους που μπορούν να λειτουργήσουν ομαδικά.
8. Πάρτε μαζί σας το σωστό εξοπλισμό.
Ένα κιτ πρώτων βοηθειών πρέπει να είναι το πρώτο πράγμα που πακετάρετε. Μετά από αυτό, όλοι στην ομάδα χρειάζονται ένα θερμός με το αγαπημένο τους ζεστό ρόφημα, καθώς και μια αλουμινοκουβέρτα η μπιβισακ. Ακόμα, μια αλλαγή κάλτσες και φυσικά ένα δεύτερο θερμοεσώρουχο. Απαραίτητος ακόμα και σε ολιγόωρη πορεία, ένας φακός κεφαλής με φρέσκιες μπαταρίες, που –προσοχή- να πακεταριστεί έτσι ώστε να μην ανάψει κατά λάθος. Ακόμα, μια σφυρίχτρα. Επιλέξτε με σύνεση αλλά χωρίς περιττές επιλογές.
