20/8/80. Η πρώτη μοναχική ανάβαση του Everest χωρίς οξυγόνο από τον Messner.

Πάνω από τα 8.000 μέτρα το οξυγόνο στον αέρα είναι λίγο. Οι ορειβάτες υποφέρουν από ναυτία και πονοκεφάλους και κινδυνεύουν να πεθάνουν από οίδημα. Ακόμα και το να κάνουν ένα βήμα απαιτεί τεράστια προσπάθεια. Είναι η γνωστή Ζώνη Θανάτου.

Παρά το ότι είχαν πραγματοποιηθεί αναβάσεις στις περισσότερες κορφές 8000 μέτρων χωρίς οξυγόνο, το υψόμετρο του Everest στα 8850μ. θεωρούνταν απαγορευτικό για κάτι τέτοιο. Αλλά το 1978, οι Reinhold Messner και Peter Habeler απέδειξαν ότι δεν ήταν. Δυο χρόνια μετά ο Messner θα επιστρέψει, αυτή τη φορά μόνος. για να κάνει μια ακόμα ιστορική ανάβαση: όχι μόνο χωρίς οξυγόνο, αλλά και μοναχικά!

Ήδη εκτός από το Everest έχει ανέβει το Manaslu, το K2, το Gasherbrum I σε αλπικό στυλ, το Nanga Parbat δύο φορές (η πρώτη μοναχικά), απίστευτα επιτεύγματα όλατη δεκαετία του 1970. Και μπαίνοντας η επόμενη δεκαετία καταφέρνει αυτήν την αριστοτεχνική ανάβαση που αποτυπώνεται σε μια θολή φωτογραφία. Είναι η καθιερωμένη φωτό. Μοιάζει ίδια με του 1978, αλλά λιγότερο καθαρή. Δεν υπάρχει κάποιος να χειριστεί τη μηχανή, οπότε ο ορειβάτης πρέπει να υπολογίσει την εστίαση, έτσι δεν μπορούμε καν να διακρίνουμε το πρόσωπο του, αλλά μπορούμε να τον αναγνωρίσουμε από το χρώμα της στολής του και το λογότυπο της εταιρείας εξοπλισμού που ξεχωρίζει. Και όπως και δύο χρόνια νωρίτερα στην πρώτη ανάβαση χωρίς οξυγόνο με τον Peter Habeler, το τρίποδο που εγκατέστησε η κινεζική αποστολή του 1975 είναι εκεί και χρησιμεύει ως απόδειξη, άσχετα αν αυτή τη φορά μόλις που προεξέχει από το παχύ στρώμα χιονιού που έχουν προσθέσει οι μουσώνες. Αυτό είναι μια αξιοσημείωτη διαφορά από την ανάβαση του 1978, γιατί ο Messner επέλεξε τον Αύγουστο, όταν μέσω προσεκτικής παρατήρησης ανακάλυψε ένα καιρικό παράθυρο μεταξύ των μουσώνων.

Αλλά υπάρχει μια ακόμα σημαντική διαφορά: η διαδρομή. Έχοντας ανέβει από το Νότιο Διάσελο το 1978, ο Messner αυτή τη φορά επέλεξε να ακολουθήσει τη Βόρεια Κορυφογραμμή και την Θιβετιανή πλευρά του βουνού, ακολουθώντας τα βήματα του George Mallory και του Sandy Irvine, των οποίων η μυστηριώδης εξαφάνιση το 1924 στοιχειώνει τις νύχτες του. Έχουν περάσει σχεδόν 60 χρόνια, πολλά έχουν αλλάξει από τότε, αλλά οι δυο αναβάσεις έχουν ένα σημαντικό χαρακτηριστικό: γίνονται χωρίς οξυγόνο.
Έτσι στις 16 Αυγούστου, αφού πέρασε το πρώτο μισό του μήνα εγκλιματιζόμενος, ανέβηκε τον παγετώνα Rongbuk για να φτάσει στο Advanced Base Camp με τη σύντροφό του Nena Holguin, η οποία δεν θα ανέβαινε ψηλότερα. Την επόμενη μέρα, έκανε μια γρήγορη ανάβαση στο Βόρειο Διάσελο, σε υψόμετρο περίπου 7000 μέτρων, για να αφήσει ένα σακίδιό δεκαοκτώ κιλών, το οποίο περιείχε όλα όσα θα χρειαζόταν και στη συνέχεια επέστρεψε για να περάσει τη νύχτα με τη Νένα πριν μείνει μόνος: «Με κάθε ίνα της ύπαρξής μου, προετοιμάζομαι για το μεγάλο άλμα», έγραψε αργότερα.

Στις 18 Αυγούστου, ξεκίνησε για την κορφή. Ήξερε ότι η ταχύτητα ήταν το κλειδί της επιτυχίας. Όσο λιγότερο χρόνο περνούσε εκεί πάνω, τόσο πιο πιθανό ήταν να επιστρέψει ζωντανός. Αλλά προσπαθώντας να πάει πολύ γρήγορα, βρέθηκε στον πάτο μιας crevasses, παρόλο που ο ήλιος δεν είχε καν ανατείλει ακόμα. Δεν τραυματίστηκε αλλά σίγουρα φοβήθηκε, κάτι σαν προειδοποίηση. Όμως συνέχισε το δρόμο του, οι συνθήκες ήταν ιδανικές και παρά τη δυσκολία που οφειλόταν στο υψόμετρο, προχωρούσε γρήγορα: «Πρέπει να μετριάζω τις προσπάθειές μου, να ξέρω πότε να σταματήσω πριν η πλήρης εξάντληση παραλύσει τα πόδια μου», έγραψε αργότερα. Γύρω στις 3 μ.μ. με καθαρό μυαλό, έβαλε τα δεκαοκτώ κιλά του σακιδίου του στο χιόνι και έστησε τη σκηνή του στα 7.800 μέτρα, με την απουσία οξυγόνου να του καίει το λαιμό και να του προκαλεί παραισθήσεις.
«Μαγείρεψε» πρόσταξε μια φωνή από πίσω του. Ήξερε ότι δεν υπήρχε κανείς εκεί, όμως ένιωθε μια παρουσία δίπλα του. Ακολούθησε τη συμβουλή του αόρατου συντρόφου και άνοιξε το καμινέτο του να λιώσει χιόνι για να ενυδατωθεί σωστά πριν η άνεση του υπνόσακου του τον βυθίσει στον ύπνο.

Ξημερώνει 19 Αυγούστου. Ο καιρός είναι ακόμα καλός. Μαζεύει τη σκηνή του και συνεχίζει το ταξίδι του προς την κορφή. Το τερέν είναι εύκολο, αλλά η ταχύτητα του επιβραδύνεται από την κούραση: «Ο ρυθμός σαλιγκαριού με έχει κάνει να χάσω κάθε αίσθηση απόστασης, ακόμη και την έννοια του χρόνου. Διαλύομαι;» Δεν έχει την πολυτέλεια να χάσει άλλο χρόνο και εκατό μέτρα πάνω από το σημείο που ξεκίνησε, αποφασίζει να αλλάξει διαδρομή για να ξεφύγει από το βαθύ χιόνι. Φεύγει δεξιά στην πλαγιά και κατευθύνεται προς το λούκι Norton. Αυτή του η πορεία ονομάζεται πλέον «παραλλαγή Messner».

Φθάνει στα 8200 μέτρα και εδώ θα περάσει τη νύχτα προστατευμένος από τον άνεμο. «Πολύ κουρασμένος για να κοιμηθώ… Απλώς φυτοζωώ… Η ταχύτητα σκέψης μου έχει μειωθεί… Δυσκολεύομαι να αναπνεύσω». Το πρωί, είναι τόσο κουρασμένος όσο το προηγούμενο βράδυ, αλλά η κορυφή είναι τώρα πολύ κοντά. Και είναι Αύγουστος, οι θερμοκρασίες είναι ήπιες για το Everest: μόλις -10°C καθώς ετοιμάζεται να ξεκινήσει. Τώρα όμως έχει αφήσει τα πάντα πίσω του: χωρίς σακίδιο, αυτός και η κορφή.

Ανεβαίνοντας ακούει φωνές: «Δεν αναρωτιέμαι από πού έρχονται. Απλώς τις ακούω». Και μετά η ομίχλη διαλύεται, καθώς βγαίνει στην κορυφογραμμή. Νιώθει ότι η κορυφή είναι κοντά, αλλά δεν τη βλέπει: «Για τις επόμενες τρεις ώρες, δεν έχω πλέον επίγνωση του εαυτού μου. Είμαι μια οντότητα που κινείται μέσα στον χώρο και τον χρόνο».

Και τότε, στις 3 μ.μ. βλέπει το κινέζικο τρίποδο, είναι εκεί, μπροστά του. Το ακουμπά, είναι εντελώς μόνος στη Στέγη του Κόσμου στις 20 Αυγούστου 1980. «Ήμουν τόσο εξαντλημένος στην κορυφή που απλώς άφησα τον εαυτό μου να πέσει στο χιόνι και αποκοιμήθηκα. Ευτυχώς, μετά από μια ώρα – αυτό ήταν όλο – είχα τη δύναμη να σηκωθώ ξανά και να κατέβω».

Η Nena τον περιμένει: «Φαίνεται ότι ένας μεθυσμένος κατέβηκε από το διάσελο και όχι ο ίδιος άντρας που έφυγε πριν από τέσσερις ημέρες. Με κοιτάζει με δάκρυα στα μάτια. Το πρόσωπό του είναι κίτρινο, τα χείλη του σκασμένα και ξεφτισμένα». Ο άνθρωπος που ερχόταν προς το μέρος της, μόλις είχε ολοκληρώσει ακόμα ένα βήμα στην προσπάθεια του να κατακτήσει το Απόλυτο!

Παρακάτω δημοσιεύουμε ένα πίνακα με τις πρώτες solo αναβάσεις χωρίς συμπληρωματικό οξυγόνο για κάθε μία από τις 14 κορυφές των 8000 μέτρων, μαζί με ένα συνοπτικό σχόλιο για το βαθμό “καθαρότητας” της κάθε ανάβασης — δηλαδή πόσο αυστηρά solo και ανεξάρτητη ήταν η προσπάθεια. Το απόλυτο είναι: Ορειβάτης μόνος του, χωρίς σχοινιά άλλων, χωρίς υποστήριξη, χωρίς οξυγόνο.

Πρώτες αναβάσεις μοναχικές και χωρίς οξυγόνο στις 14 8000μ. κορυφές.

∗Προηγήθηκε η ανάβαση του Jerzy Kukuczka (με Piotrowski) το 1986. Έγινε χωρίς οξυγόνο, αλλά δεν ήταν solo: ο Kukuczka ξεκίνησε και ανέβηκε μαζί με τον Piotrowski. Ο Piotrowski όμως σκοτώθηκε στην κατάβαση, και ο Kukuczka συνέχισε μόνος.